قیر یا بیتومن (Bitumen) مادهای است که در صنایع مختلف به شدت کاربردی است. قیر طلای سیاه نامیده میشود و ارزش و مصارف زیادی دارد. بیش از ۸۵ درصد از قیر تولیدی جهان برای راهسازی، ۱۰ درصد از آن در ساخت و سازهای دیگر و ۵ درصد نیز در صنایع مختلف از جمله عایق سازی مورد استفاده قرار میگیرد.
اصطلاح قیر (Bitumen) مادهای است که از طریق تقطیر نفت خام به وجود میآید. این ماده خاصیت ضد آب و چسبندگی بالا دارد. قیر در نفت مخلوطی از مایعات آلی تیره، چسبندگی و ویسکوزیته بالا است و رنگ سیاه یا قهوهای تیره دارد.
در طبیعت نیز قیر به خودی خود، یعنی از تبخیر نفت خام ایجاد میشود که به عنوان قیر خام معروف است و قیر نفتی حاصل از تقطیر نفت خام را قیر تصفیه شده مینامند. قیمت قیر بسته به نوع قیر متفاوت است و در صنایع مختلفی کاربرد دارد.
قیر نفت یک مادهی چسبناک است که در فاز مایع تا نیمه جامد وجود دارد. به طور کلی قیر از رزین آسفالتین و سایر ترکیبات نفتی تشکیل شده است و ترکیبات مختلف قیر خواص مختلفی به آن میدهد. کاربرد مهم قیر به علت وجود دو خاصیت مهم این ماده است؛
* نفوذناپذیری در برابر آب
* چسبندگی
به صورت کلی قیرها بر اساس فاکتورها و پارامترهای مختلفی، دستهبندی شده و از تنوع بالایی نیز برخوردارند. در حقیقت قیرها با پایه نفتی، به سه دسته عمده زیر تقسیم میشوند:
لازم به ذکر است که هر کدام از این موارد، قابلیتها و کاربردهای متفاوتی داشته و در موقعیتهای متفاوتی مورد استفاده قرر میگیرند. درست است که انواع قیر ها از نظر فاکتورهای مختلفی باهم تفاوت دارند؛ با اینجال اما مهمترین مشخصات فنی آنها را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
نوع گرید قیر | کاربرد متداول | توضیحات |
| ۴۰/۵۰ | راهسازی ها | در مناطق گرم |
| ۶۰/۷۰ | راهسازی ها | در مناطق معتدل |
| ۸۵/۱۰۰ | راهسازی ها | در مناطق سرد |
| ۸۵/۲۵ | پوشش کف کانالهای آب –ترکهای رو سازی ها بتنی –پر کردن درزها ی رویه های بتنی-کارهای ساختمانی | همه مناطق |
| ۹۰/۱۵ | تولید عایق های رطوبتی -پوشش کف کانالهای آب –ترکهای رو سازی ها بتنی –پر کردن درزها ی رویه های بتنی-کارهای ساختمانی | همه مناطق |
| قیر mc۲۵۰ | راه سازی شامل رو سازی و زیر سازی بعنوان چسباننده از آن استفاده می گردد | همه مناطق |
| قیر امولسیون | روکش نازک –لکه گیری-درزگیری-آسفالت سطحی-اندود آب بندی با ماسه-دوغاب آب بندی-دوغاب آبندی بدون سنگدانه-آسفالت حفاظتی بسیار نازک | استفاده از قیر امولسیون به علت مزایای عمده نسبت به قیر MC۲۵۰ پیشنهاد می گردد. |
| قیر پلیمری | آسفالتهای حفاظتی – بازیافت –رویه های آسفالتی –درزگیری ترکها- ژئوتکستایل ها | بستگی به مناطق و کاربردهای مختلف از انواع گوناگون استفاده می گردد. |
| بیتوپک | راهسازی ؛ ساختمان سازی ها و همچنین در تولید عایق های رطوبتی | بستگی به نوع قیر بیتوپک در مناطق مختلف استفاده می شود. |
| بشکه مظروف | راهسازی ، ساختمان سازی ها و همچنین در تولید عایق های رطوبتی | بستگی به نوع قیر بشکه ای در مناطق مختلف کاربرد دارد. |
| قیر کارتنی ۱۵/۹۰ | پوشش کف کانالهای آب –ترکهای رو سازی ها بتنی –پر کردن درزها ی رویه های بتنی-کارهای ساختمانی | همه مناطق |
