ابتدا مراحل کلی معامله در بورس را بیان می کنیم که برای خرید هر نوع کالایی ضروری است و سپس به سراغ نحوه خرید میلگرد از بورس می رویم.
برای معامله در بازار بورس، قبل از هر چیز به کد معاملاتی نیاز داریم. مراحل دریافت کد معاملاتی به ترتیب در زیر توضیح داده شده است. بعد از دریافت کد معاملاتی نیز باید در یکی از کارگزاری های رسمی بورس ثبت نام نماییم تا بتوانیم معامله در بورس را شروع کنیم. جزئیات این مراحل را در ادامه بیان می کنیم:
برای ثبت نام در سامانه سجام به آدرس اینترنتی sejam.ir مراجعه کنید. در صورتی که قبلا در این سامانه ثبت نام و کد بورسی دریافت کرده اید، دیگر نیازی به ثبت نام مجدد نیست. بعد از تکمیل ثبت نام در سامانه سجام، کد پیگیری برای شما ارسال خواهد شد.
برای دریافت کد بورسی (کد مشتری) چه مدارکی لازم است؟
کلیه مراحل ثبت نام در سامانه سجام، احراز هویت و دریافت کد بورسی به صورت غیر حضوری ممکن است. در مراحل ثبت نام غیر حضوری ابتدا باید شماره موبایل خود را اعلام کنید، سپس تابعیت و کد ملی خورد را وارد می نمایید و بعد از پرداخت مبلغ ۱۰۰۰۰ تومان به عنوان هزینه ثبت نام، فرم های مورد نیاز شامل اطلاعات هویتی، ارتباطی و مالی خود را مطابق با موارد خواسته شده تکمیل کنید.
در صورتی که برای دریافت کد بورسی به صورت حضوری اقدام کنید، مدارک زیر را لازم دارید:
مدارک مورد نیاز برای دریافت کد مشتری (کد بورسی)
مدارک شخص حقیقی برای اخذ کد بورسی: فتوکپی شناسنامه، فتوکپی کارت ملی، اطلاعاتی شامل آدرس، کد پستی، شماره تماس، شماره حساب و غیره است که باید این اطلاعات را در فرم های مخصوص ثبت کنید.
مدارک شخص حقوقی برای دریافت کد بورسی: فتوکپی روزنامه رسمی ثبت شرکت، فتوکپی روزنامه رسمی آخرین تغییرات شرکت، فتوکپی شناسنامه و کارت ملی اعضای هیئت مدیره شرکت، لیست صاحبان امضا، لیست تمامی سهامداران بالای ۱۰ درصد و شمارهحساب جاری شخص حقوقی.
این مرحله، غیرحضوری انجام می شود. کافی است بعد از دریافت کد پیگیری و با استفاده از اپلیکیشن سیگنال، مراحل احراز هویت را تکمیل کنید. بعد از تکمیل مراحل، پیامی نشان دهنده تایید اطلاعات برایتان ارسال می شود. این تاییدیه به معنی ثبت هویت شما به عنوان یکی از فعالان بازار سرمایه است. همچنین حداکثر تا یک هفته کاری بعد از احراز هویت، کد بورسی برای شما ارسال می شود.
بعد از گذراندن دو مرحله قبلی، می توانید در کارگزاری دلخواه خود اقدام به ثبت نام یا افتتاح حساب کنید. ثبت نام در کارگزاری به هر دو روش حضوری و آنلاین امکان پذیر است. انتخاب کارگزار مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در ادامه، تمام مراحل خرید و فروش، انجام معاملات و پشتیبانی در فرآیندهای مربوطه توسط کارگزاری انجام می شود.
همانطور که گفتیم برای معامله میلگرد در بورس چه به عنوان تولیدکننده و چه خریدار، لازم است اطلاعات خود را در سامانه سجام وارد کنید. مراحل ارائه مدارک و دریافت کد بورسی در ابتدای مقاله به طور کامل توضیح داده شد. خریداران میلگرد لازم است علاوه بر مدارک هویتی، پروانه ساختمان نیز ارائه کنند. همچنین شرکت های تولیدی و ساختمانی لازم است برای خرید میلگرد، انبار دارای کد رهگیری تعریف نمایند.
در این مرحله باید از بین کارگزاری های مود تایید سازمان بورس، کارگزار مورد نظرتان را انتخاب نمایید و در آنجا ثبت نام کنید. انتخاب کارگزاری به این دلیل است که در ادامه مسیر کلیه امور مربوط به خرید و فروش میلگرد را کارگزار برای شما انجام خواهد داد.
در این مرحله از خرید میلگرد در بورس باید فرم ثبت سفارش را در کارگزاری خود تکمیل کنید. در فرم سفارش خرید/فروش، مشخصات شما به عنوان خریدار و اطلاعات مربوط به کالایی که قصد خرید دارید (مانند نوع کالا، مقدار کالا، نام تولیدکننده و همچنین قیمت) تکمیل می شود. نکته ای که در تکمیل فرم باید به آن توجه کنید مربوط به تعیین قیمت است، زیرا روش های متفاوتی برای تعیین قیمت وجود دارد. این روش ها را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:
سفارش با قیمت باز
سفارش قیمت محدود
سفارش قیمت مقطوع
در کل، هر کدام از روش های تعیین قیمت را که انتخاب کنید فرقی نمیکند و باید ۱۰٪ از ارزش معامله را به حساب کارگزار واریز کنید. این مبلغ به عنوان تضمین برای انجام معامله از شما دریافت می شود. (این ۱۰ درصد تضمینی است برای عمل کردن خریدار به تعهداتش تا در صورت وقوع جرائم احتمالی، کارگزاری بتواند از آن ۱۰ درصد استفاده نماید.)
با شروع ساعات تعیین شده برای معاملات کالاهای مختلف، کالاها یکی پس از دیگری در بورس عرضه می شوند و مشخصات آن ها در تابلو تالار به نمایش در می آید. در این زمان، کارگزاران به نیابت از شما و بر مبنای فرم سفارشتان خرید یا فروش را انجام می دهند. به این صورت که بعد از ثبت سفارش، کارگزار طبق درخواست مشتری و در زمان عرضه کالا در تالار با بقیه کارگزاران رقابت می کند و زمانی که کالای مورد نظر به صورت کافی و با قیمت مناسب باشد خرید را انجام می دهد. بعد از خرید کالا، کارگزار اطلاعات معامله و حق الزحمه کارگزاری، عوارض بورس و … را برای خریدار ارسال می کند.
نکته ۱: بر اساس اطلاعیه سازمان بورس در سایت ime.co.ir زمان ثبت سفارش از ۹:۴۵ دقیقه تا ۱۲:۳۰ می باشد که تالار صنعتی و بورس میلگرد از ساعت ۱۰:۳۰ شروع می شود و فرصت ثبت سفارش و تامین وجه در ساعت ۱۰:۴۵:۵۹ به پایان می رسد.
نکته ۲: اگر خریدار از انجام معامله منصرف شود، باید در ابتدای زمان معامله به اطلاع کارگزار خود برساند و از شرکت در معامله انصراف دهد.
در این مرحله، تکلیف معامله مشخص شده است و اگر معامله انجام نشده باشد، کارگزار پیش پرداخت شما را تا حداکثر دو روز بعد به شما باز می گرداند، اما در صورتی که معامله انجام شده باشد مراحل زیر صورت می گیرد:
کارگزار، صورتحسابی برای شما ارسال می کند. صورتحساب شامل هزینه قرارداد و کارمزدهای مربوطه است.
شما باید تا ۳ روز کاری مابقی وجه را (به جز ۱۰ درصدی که ابتدای کار پرداخت کردید) تسویه کنید و فیش واریز را به کارگزار تحویل دهید. (نام واریزکننده با نام خریدار باید یکسان باشد)
در صورت عدم تسویه در ۳ روز کاری، به ازای هر روز تاخیر باید ۰.۲۵٪ ارزش معامله را به عنوان جریمه پرداخت کنید. پرداخت جریمه می تواند تا ۱۰ روز عادی انجام شود، اما اگر بیشتر از ۱۰ روز طول بکشد معامله فسخ می شود و علاوه بر جریمه باید کارمزد کارگزار خریدار/فروشنده کالا را نیز پرداخت کنید. این مبلغ از محل بیعانه اولیه برداشت می شود.
کارمزدهای پرداختی مشتریان
کارمزدهایی که مشتریان به بورس کالا پرداخت می کند شامل موارد زیر است:
۰.۱۸% ارزش معامله برای کارگزار
۰.۰۶% به منظور ارزش معامله کارمزد شرکت بورس کالا
۰.۰۴% به منظور ارزش معامله کارمزد سازمان بورس و اوراق بهادر
۹% مالیات بر ارزش افزوده
بعد از اینکه هزینه کالای خریداری شده را پرداخت کردید، کارگزار نیز با اتاق پایاپای (نماینده تشکیلات اداری سازمان بورس کالا) تسویه می کند و مدارک تسویه را برای کارگزار فروشنده می فرستد. کارگزار فروشنده نیز تایید سفارش را برای کارگزاری شما ارسال می کند. در مرحله بعد، تولیدکننده، حواله فروش را صادر می کند و شما به وسیله کارگزاری از صدور حواله مطلع می شوید.
بعد از صدور حواله فروش توسط تولیدکننده، خریدار با هماهنگی های لازم با فروشنده، پیمانکار حمل کالا را مشخص می کند. همچنین روش حمل بار و آدرس محل تخلیه توسط خریدار مشخص می شود و کارگزار موظف است تمامی مراحل را پیگیری کند.
خرید کالا از بورس کالا به اندازه حداقل یک ظرفیت است که برای کالاهای مختلف براساس تن متفاوت می باشد. حداکثر حجم خرید نیز می تواند به اندازه حجم کالای قابل عرضه کارخانه مورد نظر باشد. البته ممکن است در بعضی موارد، سازمان بورس کالا مقدار حداکثر خرید را در شرایط خاص بازار رقابتی در همان روز اعلام کند.
